Fundacja Przyjaciele Martynki

spotkanie z teorią przywiązania i zwrot "relacyjny" psychoterapii poznawczej

     Benedetto Farina i Giovanni Liotti, autorzy książki: "Traumatyczny rozwój" wyjaśniają w tak zatytułowanym artykule - jaki zaporzyczyliśmy do naszego - jaki wpływ na psychoterapię poznawczą, której sztandarową postacią we Włoszech jest Giovanni Liotti, wywarła długoletnia przyjaźń tegoż Liotti'ego z Johnem Bowlby'm. Panowie poznali się na Kongresie w Rzymie, a może bardziej poprawnie, ten Kongres zainicjował ich znajomość. Ich myśli wzajemnie na siebie wpływały i gdyby spojrzeć na rozwój podejścia poznawczego we Włoszech, to z pewnością zaowocowało to owym zwrotem "relacyjnym", czyli ewolucji w kierunku, który dzisiaj określany jest jako poznawczo-ewolucjonistyczny, opartym na wielu ideach Bowlby'ego i na koncepcji interpodmiotowości, która z nich wynika.

      W cytowanym artykule, autorzy piszą tak: "W rzeczy samej, psychoterapia poznawczo-ewolucjonistyczna wydaje się przynależeć do tych podejść terapeutycznych paradygmatu relacyjnego (z których wiele wywodzi się z matrycy psychoanalitycznej), które podzielają relacyjną naturę umysłu i jego rozwoju, centralność dynamiki relacyjnej przywiązania w zrozumieniu psychopatologii i nadrzędną rolę relacji terapeutycznej w leczeniu (Lingiardi i in., 2011; Bromberg, 2008; Liotti, 2011; Liotti i Farina, 2011). Podejścia, które w różny sposób były pod wpływem ideii Bowlby'ego (Dazzi i De Bei, 2011) ("Effettivamente la psicoterapia cognitivo-evoluzionista sembra rientrare tra quegli approcci psicoterapeutici di paradigma relazionale (molti di essi di matrice psicoanalitica), che condividono la natura relazionale della mente e del suo sviluppo, la centralità delle dinamiche interpersonali di attaccamento per la comprensione della psicopatologia e il ruolo sovraordinato della relazione terapeutica nel trattamento (Lingiardi et al., 2011, XVII; Bromberg, 2008; Liotti, 2011; Liotti e Farina, 2011). Approcci che, in modi differenti, sono stati influenzati dalle idee di Bowlby (Dazzi e De Bei, 2011). " - artykuł dostępny tutaj ).

     W tym podejściu, tak jak Bowlby opisał system motywacyjny przywiązania, jako system wrodzony, Liotti opisuje wrodzone systemy motywacyjne interakcji społecznych (SMI), które kierują zachowaniem społecznym człowieka. System przywiązania jest bez wątpienia pierwszym systemem, który się aktywuje w trakcie rozwoju i stanowi bazę dla rozwoju innych (systemu rywalizacji lub rangi społecznej, kompatybilny z systemem przywiązania u dziecka system opieki u dorosłego, system współpracy, który jest bazą porozumienia terapeutycznego, system seksualny ukierunkowany na wychowanie potomstwa, który jest bazą tworzenia się pary małżeńskiej, system zabawy społecznej, system afiliacji). W swych pracach często zresztą nawiązuje do odkryć Jaaka Pankseppa. 

    O Liottim we Włoszech powiada się, że jest "bowlbysta", a to dlatego, że podjął i rozwinął w wyjątkowo ciekawy model psychopatologii, sugestię właśnie Bowlby'ego, że system przywiązania można w pełni zrozumieć analizując jego aktywność na tle aktywności innych systemów motywacyjnych, tj strachu (który dzisiaj nazywamy obrony) i eksploracji. Model opracowany przez autorów ksiąki o traumatycznym rozwoju mówi o dynamice relacyjnej w procesie traumatyzacji, gdyby jednak relacyjną bazę poszerzyć o koncepcję rezyliencji relacyjnej, potrafiłby z pewnością mechanizmy w niej biorące udział wyjaśnić, czyli innymi słowy mechanizmy prowadzące do tzw. wzrostu post-traumatycznego.